Yapay Zeka Yardımıyla Hasar Gören Yazıtlar Okunabilecek

gelistirilen yapay zeka ithaca yazitlardaki eksik parcalari tamamlayabiliyor 1647203117

Günümüzde üzeri topraklarla, taşlarla, beton binalarla örtülmüş toprak altında bulunmayı bekleyen birçok yazıt var. Bulunan yazıtlardan bir kısmı okunabilecek durumda olsa da, büyük bir çoğunluğu okunamayacak kadar yıpranmış durumda.

Bu yazıtlar bazen bizlere geçmişten değişik bilgiler verirken, bazen de hüzünlü bilgiler içerebiliyor. Geçmişte yaşayan insanların taşları, mermerleri, tahtaları oyarak yazdıkları yazılarda anlatmak istedikleri şeylerin ne olduğu ve ne olabileceği epeyce ilgi cazibeli bir husus. Geçmiş de en az gelecek kadar ilgi cazip bir bahis ve ilginç bilgilerle dolu. Okunamayacak durumda olan yazıtlardaki şifreleri çözmek için ise yeni bir yapay zeka geliştirildi.

Yapay zeka yardımıyla hasarlı yazıtların şifreleri çözülebilecek

f0f15aa53daa36bb2af445976f2ed80ad9a58ada

Google Deepmind tarafından geliştirilen yapay zeka, Yunanistan’dan gelen hasarlı yazıtların okunabilmesine yardımcı olabilecek formda düzenlendi. Ithaca olarak isimlendirilen sistem, Pythia olarak bilinen eski bir metin onarımı sistemi üzerine kuruldu. Bilim insanlarıyla işbirliği içerisinde yürütülen çalışma, geçmişin aydınlatılamayan karanlık izlerini aydınlatabilecek. Üstelik Ithaca’nın becerileri yalnızca yazıtlardaki metinleri geri yüklemekle de hudutlu değil; yapay zeka tıpkı zamanda yazıtın nereden geldiğini ve oluşturulma tarihini de hesaplayabiliyor. Bu da tarihçilerin ve sinagogların işini büyük manaya kolaylaştırabilecek.

Papirüsler, taşlar, metaller, çanak çömlekler üzerinde yazılan ve hasarlı olmasından ötürü okunamayan pek çok metin üzerinde yapılan çalışmalar, daha fazla hasar görmemesi ismine büyük bir itinayla yürütülüyor. Bu nedenle de metinler üzerinde yapılan çalışmalarda, radyokarbon kullanılamıyor. Yani bu metinler üzerinde çalışmak daha çok emek, daha çok dikkat ve ihtimam gerektiriyor. Ithaca kullanılarak ise; bu çalışmalarda artık çok daha kolay ve başarılı sonuçlar elde edilebilecek.

Ithaca’nın üstüne düzenlendiği Pythica, saatlerce süren çalışmaları saniyeler içerisinde çözebiliyordu

3edfa6992dc90075d37b235b292e6909457c012b

Biraz evvel de bahsettiğimiz üzere Ithaca, benzeri bir gayeyle üretilen Pythia sisteminin üzerine kuruldu. Pythia ise öncesinde pek çok başarılı işe imza attı. Pythia, tamamlanmamış bir yazıtla karşılaştığında boşlukları doldurabilecek çok sayıda ihtimali hesaplıyor ve mümkünlüğü en yüksek olanı tarihçilere sunabiliyordu.

Yüzde 30,1 yanılgı oranına sahip olsa da, Oxford Üniversitesi’nde birebir alanda çalışmalar yapan öğrencilerin saatlerini alan çalışmaları saniyeler içerisinde tahlile ulaştırabiliyordu. Öğrenciler ve Pythia’nın 50 yazıtın şifresini çözmek için yaptığı çalışmalar Pythia’nın yalnızca saniyelerini alırken, öğrenciler bu şifreleri çözmek için saatlerini harcadı. Şimdi ise bu sistemin üzerine geliştirilen Ithaca’nın Pythia’dan çok daha başarılı işler çıkartacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Ithaca’nın imza attığı başarılı işlerin sayısı şimdilik pek fazla değil. Fakat uygulanan testlere nazaran, tarihçilerin çalışmalarında yüzde 25lik doğruluk hissesi varken Ithaca’nın hasarlı yazıtlar üzerinde yüzde 62’lik doğruluk seviyesine sahip olduğu ortaya çıktı. Ithaca bu muvaffakiyetini yazıtların geldiği yeri bulmakta da sürdürürken yüzde 71’lik doğruluk oranıyla yazıtın nereden geldiğini bizlere söyleyebiliyor.

Ithaca şu anda biraz meşgul zira bir dizi Atina kararnamesi için tarihçilere de takviye veriyor. Tarihçiler, yaptığı çalışmalarda Atina kararnamesinin ortaya çıkış tarihini MÖ 446 olarak belirlemiş lakin bu pek çok açıdan tartışmalara sebep olmuştu. Pek çok tarihçi bu kararnamelerin o tarihte ve sonrasında resmi dokümanlarda geçtiğini ve tarihin daha erken olması gerektiğini söylerken; Ithaca’nın bulduğu sonuç tarihçilerin öngördüğü gibi MÖ 421 yılı oldu. Pek çok tarihçi, kararnamenin bu tarihte yazılmış olma mümkünlüğünün yüksek olduğunu söylerken, Ithaca da böylelikle birinci başarısına imza atmış oldu. İlerleyen günlerde, Ithaca’nın ismini daha sık duyacağımız ve geçmişimizden izleri aydınlatma konusunda bizlere daha çok yardımı dokunacağı kesin.

Total
0
Shares
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.